Για το μικρό χωριό Ίναχος (τότε Πασάς), η Κυριακή 21 Μαΐου 1944 –ημέρα εορτής των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης– ξημέρωσε με τη βίαιη περικύκλωση των σπιτιών από γερμανικά και ιταλικά στρατεύματα. 
Η μεθοδολογία της κατοχικής βίας εφαρμόστηκε με απόλυτη ψυχρότητα: όλοι οι κάτοικοι οδηγήθηκαν στην κεντρική πλατεία, ενώ ακολούθησαν εξονυχιστικές έρευνες. Μέσα από τη διαδικασία των υποδείξεων, τρεις νέοι άνδρες απομονώθηκαν και εκτελέστηκαν σε κοινή θέα για παραδειγματισμό:
Δημήτριος Α. Κόλλιας, ετών 20
Παναγιώτης Δ. Μούκιος, ετών 20
Δημήτριος Κ. Μπαβέλας, ετών 26
Η Αυταπάρνηση του Ιερέα και το Δράμα των Ομήρων
Η τραγωδία της ημέρας θα είχε λάβει ακόμη πιο εφιαλτικές διαστάσεις αν δεν μεσολαβούσε η ηρωική παρέμβαση του ιερέα του χωριού, Δημητρίου Παπανδριανού. Με αξιοθαύμαστο θάρρος και θέτοντας την ίδια του τη ζωή σε κίνδυνο, ο παπα-Δημήτρης αντιτάχθηκε στους κατακτητές και κατάφερε να διασώσει έντεκα συγχωριανούς του, οι οποίοι είχαν ήδη επιλεγεί για το εκτελεστικό απόσπασμα.
Ωστόσο, η μοίρα για πολλούς από τους υπόλοιπους άνδρες του Ινάχου παρέμεινε σκληρή. Αρκετοί συνελήφθησαν ως όμηροι και στάλθηκαν στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης ή σε καταναγκαστικά έργα, ενώ άλλοι μετατράπηκαν σε «κλουβίτες».
Ο Αιματηρός Άξονας: Από τον Ίναχο στην Προσύμνη και τις Λίμνες
Το δράμα του Ινάχου στις 21 Μαΐου δεν ήταν ένα μεμονωμένο ξέσπασμα, αλλά η αφετηρία ενός γενικευμένου εγκλήματος κατά μήκος του νοητού άξονα που συνδέει τα χωρά Ίναχος, Προσύμνη και Λίμνες.
Λίγα εικοσιτετράωρα μετά τον Ίναχο, τα ναζιστικά στρατεύματα χτύπησαν την Προσύμνη και τις Λίμνες. Η επιχείρηση «Κοράκι» κορυφώθηκε εκεί με απόλυτη αγριότητα. Οι κατοχικές δυνάμεις πυρπόλησαν σπίτια, λεηλάτησαν περιουσίες και προχώρησαν σε μαζικές σφαγές αμάχων. Στο Ολοκαύτωμα των Λιμνών, η ναζιστική θηριωδία άφησε πίσω της 86 νεκρούς –ανάμεσά τους γυναίκες, ηλικιωμένους και παιδιά–, σφραγίζοντας με τον πιο τραγικό τρόπο μια από τις μελανότερες σελίδες της κατοχικής ιστορίας στην Πελοπόννησο.
Σήμερα, το λιτό μαρμάρινο μνημείο στην οδό 21ης Μαΐου 1944 στον Ίναχο στέκει ως διαρκές τοπόσημο και ιστορικό τεκμήριο. Υπενθυμίζει στον κάθε κάτοικο αλλά και σε κάθε αναγνώστη του τοπικού τύπου ότι η ελευθερία αυτού του τόπου δεν χαρίστηκε, αλλά κερδήθηκε με το βαρύ φόρο αίματος που πλήρωσαν οι καθημερινοί άνθρωποι της αργολικής υπαίθρου.
Γιαννόπουλος Γιάννης
Δάσκαλος
Διευθυντής Δημοτικού Σχολείου Ινάχου
Δημήτριος Α. Κόλλιας, ετών 20
Παναγιώτης Δ. Μούκιος, ετών 20
Δημήτριος Κ. Μπαβέλας, ετών 26
Η τραγωδία της ημέρας θα είχε λάβει ακόμη πιο εφιαλτικές διαστάσεις αν δεν μεσολαβούσε η ηρωική παρέμβαση του ιερέα του χωριού, Δημητρίου Παπανδριανού. Με αξιοθαύμαστο θάρρος και θέτοντας την ίδια του τη ζωή σε κίνδυνο, ο παπα-Δημήτρης αντιτάχθηκε στους κατακτητές και κατάφερε να διασώσει έντεκα συγχωριανούς του, οι οποίοι είχαν ήδη επιλεγεί για το εκτελεστικό απόσπασμα.
Ωστόσο, η μοίρα για πολλούς από τους υπόλοιπους άνδρες του Ινάχου παρέμεινε σκληρή. Αρκετοί συνελήφθησαν ως όμηροι και στάλθηκαν στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης ή σε καταναγκαστικά έργα, ενώ άλλοι μετατράπηκαν σε «κλουβίτες».
Οι «κλουβίτες» αποτελούσαν μια απάνθρωπη γερμανική πρακτική: οι αιχμάλωτοι στοιβάζονταν σε ειδικά διαμορφωμένα, ανοιχτά βαγόνια περιφραγμένα με συρματόπλεγμα («κλούβες»), τα οποία τοποθετούνταν ως ασπίδα στην κεφαλή των αμαξοστοιχιών. Σκοπός των Γερμανών ήταν να αποτρέψουν τις δολιοφθορές του ΕΛΑΣ στο σιδηροδρομικό δίκτυο της Πελοποννήσου, χρησιμοποιώντας τους άμαχους ως ζωντανά αναχώματα. Το τίμημα αυτής της βαρβαρότητας για τον Ίναχο πληρώθηκε ακριβά την 1η Ιουλίου 1944. Το τρένο που εκτελούσε τη διαδρομή Κόρινθος – Καλαμάτα προσέκρουσε σε νάρκες έξω από την Κόρινθο, με αποτέλεσμα να βρουν οικτρό θάνατο ακόμα τρεις νέοι άνθρωποι.
Το δράμα του Ινάχου στις 21 Μαΐου δεν ήταν ένα μεμονωμένο ξέσπασμα, αλλά η αφετηρία ενός γενικευμένου εγκλήματος κατά μήκος του νοητού άξονα που συνδέει τα χωρά Ίναχος, Προσύμνη και Λίμνες.
Λίγα εικοσιτετράωρα μετά τον Ίναχο, τα ναζιστικά στρατεύματα χτύπησαν την Προσύμνη και τις Λίμνες. Η επιχείρηση «Κοράκι» κορυφώθηκε εκεί με απόλυτη αγριότητα. Οι κατοχικές δυνάμεις πυρπόλησαν σπίτια, λεηλάτησαν περιουσίες και προχώρησαν σε μαζικές σφαγές αμάχων. Στο Ολοκαύτωμα των Λιμνών, η ναζιστική θηριωδία άφησε πίσω της 86 νεκρούς –ανάμεσά τους γυναίκες, ηλικιωμένους και παιδιά–, σφραγίζοντας με τον πιο τραγικό τρόπο μια από τις μελανότερες σελίδες της κατοχικής ιστορίας στην Πελοπόννησο.
Σήμερα, το λιτό μαρμάρινο μνημείο στην οδό 21ης Μαΐου 1944 στον Ίναχο στέκει ως διαρκές τοπόσημο και ιστορικό τεκμήριο. Υπενθυμίζει στον κάθε κάτοικο αλλά και σε κάθε αναγνώστη του τοπικού τύπου ότι η ελευθερία αυτού του τόπου δεν χαρίστηκε, αλλά κερδήθηκε με το βαρύ φόρο αίματος που πλήρωσαν οι καθημερινοί άνθρωποι της αργολικής υπαίθρου.
Γιαννόπουλος Γιάννης
Δάσκαλος
Διευθυντής Δημοτικού Σχολείου Ινάχου